Isı pompasında en pahalı hata, yanlış cihaz almak değil, doğru cihazı yanlış boyutta almaktır. Küçük seçilen cihaz en soğuk günlerde evi taşıyamaz; büyük seçilen cihaz ise hem gereksiz para hem — çoğu kişinin bilmediği bir nedenle — düşük verim ve kısa ömür demektir. Bu yazıda kapasite seçiminin mantığını, kaba hesaptan mühendislik hesabına doğru katman katman anlatacağız.

Önce doğru soru: Evin ısı kaybı ne?

Cihazın kapasitesi eve değil, evin ısı kaybına göre seçilir. Isı kaybı; evin büyüklüğüne, yalıtımına, pencere kalitesine, kat durumuna (ara kat mı, müstakil mi), tavan yüksekliğine ve en önemlisi bulunduğu ilin kış tasarım sıcaklığına bağlıdır. Aynı 150 m², Mersin'de saatte 7-8 kW kaybederken Erzurum'da 15 kW'ın üzerinde kaybedebilir.

Kaba hesap: m² başına watt

Ön fikir için sahada şu bantlar kullanılır: yeni ve iyi yalıtımlı bir ev m² başına 40-60 W, orta yaşlı ve kısmi yalıtımlı bir ev 70-90 W, yalıtımsız eski bir yapı 100-120 W ve üzeri kaybeder. Örnek: iyi yalıtımlı 160 m² müstakil ev, ılıman iklimde 160 × 50 = 8.000 W, yani yaklaşık 8 kW ısı kaybına sahiptir. İlk bakışta 8-10 kW sınıfı bir cihaz konuşulur.

Ama altını çizelim: bu bantlar sohbet başlatmak içindir, sipariş vermek için değil. Aynı metrekarede iki ev arasında iki kata varan fark çıkabilir.

Mühendislik hesabı: Oda oda ısı kaybı

Gerçek boyutlandırma, TS 2164 / EN 12831 mantığıyla oda oda yapılan ısı kaybı hesabıdır: her duvarın alanı ve yapısı, pencere tipleri, komşu hacimlerin sıcaklıkları, hava sızıntısı tek tek hesaba girer ve ilin tasarım dış sıcaklığında (örneğin Mersin için ~0°C, Ankara için −12°C) evin toplam kaybı bulunur. Cihaz, bu kayba o dış sıcaklıktaki kapasitesiyle karşılık verecek şekilde seçilir — katalog kapağındaki A7 kapasitesiyle değil. Çünkü 12 kW etiketli bir cihazın −7°C'deki gerçek kapasitesi 9-10 kW civarına iner; seçim bu gerçek eğri üzerinden yapılmalıdır.

Büyük seçmek neden "garanti" değil, hata?

"Büyüğünü alayım, garantide olayım" refleksi ısı pompasında ters teper. İhtiyacın çok üstünde seçilen cihaz, ılıman günlerde (ki sezonun çoğu öyledir) minimum devrinde bile eve fazla gelir; sürekli durup kalkmaya başlar. Bu kısa çevrim (short cycling) hem verimi düşürür hem kompresörü yorar hem konforu bozar. İnverter teknolojisi bu esnekliği büyütmüştür ama sınırsız değildir. Doğru boyut, en soğuk günü karşılayan en küçük cihazdır — sezonun geri kalanında modülasyon bandının rahat ortasında, sessiz ve verimli çalışır.

Sıcak su ve soğutma da hesaba girer

Boyler üzerinden kullanım sıcak suyu üretilecekse boyler hacmi kişi sayısına göre seçilir (pratik bant: kişi başı 40-50 litre); cihaz kapasitesine genelde ayrı bir ekleme gerekmez çünkü sıcak su üretimi ısıtmayla eş zamanlı değil, öncelikli çalışır. Yazın fancoille soğutma planlanıyorsa evin soğutma yükü de ayrıca kontrol edilir — Akdeniz'de kimi evde soğutma yükü, ısıtma yükünün önüne geçebilir ve seçimi o belirler.

Özet akış

Ön fikir için m² bantlarıyla başlayın, hesaplama aracıyla evinizin profilini girerek daraltın, kesin seçimi keşifte yapılan ısı kaybı hesabına bırakın. Bu üç adımın toplam maliyeti sıfırdır; atlanmasının maliyeti ise yıllarca sürer.

Lipus kapasite hesaplama aracı ile evinizin verilerini girip ön boyutlandırmayı bir dakikada görün; kesin projelendirme için ücretsiz keşif talep edin.